ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Η έννοια του χρόνου δηλώνεται με :
1. Επιρρήματα και επιρρηματικές
εκφράσεις : αργότερα, νωρίς, αύριο, χρόνο με το χρόνο, εδώ και μέρες κλπ.
2. Αιτιατική ή σπάνια γενική και ονομαστική :
τη νύχτα , το χειμώνα, του χρόνου , η ώρα δέκα φτάσαμε εκεί κ.α.
3. Εμπρόθετους προσδιορισμούς : μετά τον
πόλεμο , πριν από το τέλος, κατά την εφηβεία κ.α.
4. Χρονικές μετοχές :
τραυματίστηκε τρέχοντας με το πατίνι .
5. Χρονικές προτάσεις : Ήταν ακόμα νύχτα, όταν
ξεκινήσαμε .
6. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του χρόνου : Πέθανε νέος .
Χρονικές προτάσεις
ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που
εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους (όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου,
πριν (πριν να), μόλις, προτού, όποτε, ώσπου, ωσότου) και με λέξεις ή εκφράσεις
αντίστοιχες με χρονικούς συνδέσμους (όσο, ό,τι, εκεί που, έως ότου, κάθε που
κτλ.) και δηλώνουν πότε γίνεται αυτό που εκφράζει η κύρια πρόταση.
Πιο ειδικά, οι χρονικές προτάσεις
εκφράζουν κάτι που έγινε πριν από αυτό που εκφράζει η κύρια πρόταση (προτερόχρονο)και
εισάγονται με τους συνδέσμους
|
άμα, αφού,
αφότου, καθώς, όποτε, όταν, μόλις, ευθύς ως, μια και, ότι (= μόλις), που, σαν |
Π.χ. Αφού
ετοίμασε όλα του τα πράγματα, ξεκίνησε για το ταξίδι [προτερόχρονο].
μετά από αυτό που εκφράζει η κύρια
πρόταση (υστερόχρονο) και εισάγονται με τους συνδέσμους
|
όσο, όσο που,
όσο που να, έως ότου, έως ότου να, ώσπου να, πριν (να), προτού (να), κοντά να |
π.χ.
Θα επιμένει καθημερινά στις
απόψεις του, έως ότου πεισθούν όλοι [υστερόχρονο
ή συγχρόνως με αυτό που εκφράζει η κύρια πρόταση(σύγχρονο)
και εισάγονται με τους συνδέσμους
|
όσο, ενώ,
εφόσον, καθώς, όποτε, όταν, εκεί που, κάθε που, όσες φορές, όσο που, σαν |
Π.χ. Όποτε μπαίνει στην τάξη ο Γιώργος, η Ανθή
γελάει [σύγχρονο].
Οι χρονικές προτάσεις έχουν άρνηση
δε(ν), εκτός αν εισάγονται με έκφραση που περιέχει να, οπότε έχουν άρνηση
μη(ν).
Εκφέρονται συνήθως ως εξής:
Με οριστική, όταν δηλώνουν
πραγματικό γεγονός,
π.χ. Καθώς προχωρούσε αμέριμνος στον δρόμο,
ήρθε ξαφνικά επάνω του ένα σπουργίτι.
Με οριστική που δηλώνει
δυνατότητα, όταν
εκφράζουν κάποιο γεγονός που ενδέχεται να γίνει,
π.χ. Όταν θα απολυόταν από τον στρατό, θα
έβαζε τις βάσεις για μια νέα δουλειά.
Με υποτακτική αορίστου, όταν δηλώνουν μια
προσδοκώμενη πράξη,
π.χ. Η Έφη θα πάρει το πτυχίο της,
πριν να πάρει ο Γιάννης απολυτήριο.
Με υποτακτική ενεστώτα και αορίστου, όταν δηλώνουν μια πράξη που
επαναλαμβάνεται συνεχώς,
π.χ. Όποτε διαβάσει Φυσική, νιώθει
συνεπαρμένος.
Βρες τις χρονικές προτάσεις και
την έγκλιση με την οποία εκφέρονται. Μετά βρες αν δηλώνουν προτερόχρονο, υστερόχρονο
ή σύγχρονο.
-Ο γεωργός αφού όργωσε καλά το
χωράφι το έσπειρε σιτάρι.
- Όταν τελειώσω αυτή τη δουλειά θα
φύγω λίγες μέρες για διακοπές
- Όταν κηρύχθηκε η ελληνική
επανάσταση, ο Καποδίστριας ήταν υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας.
-Ο Καποδίστριας έγινε κυβερνήτης της
Ελλάδας πριν αυτή αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο κράτος.
-Ώσπου να ετοιμαστείς θα έχω
γυρίσει.
- Ενώ διαβάζει , ακούει μουσική.
Παραδείγματα
• Όταν εσύ πήγαινες στο σπίτι, εγώ έφευγα για το σχολείο.
• Εκεί που συζητούσαμε ήρεμα, ακούσαμε έναν δυνατό
κρότο.
• Συνελήφθη Μαυροβούνιος με εκρηκτικά ενώ πήγαινε
«να δει τον Πύργο του Άιφελ»!
• Τον πιάνει ταχυκαρδία μόλις πιει δύο γουλιές
γαλλικό καφέ.
• Ένα αυτοκινητικό που δίνει στον οδηγό τη δυνατότητα να μην
αποσπάται η προσοχή του από τον δρόμο ενόσω χειρίζεται την
οθόνη πλοήγησης.
• Ο Εμπολα ανιχνεύθηκε σε νεκρό, λίγες ώρες αφότου ο
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε το τέλος της επιδημίας
• Η Boeing είχε διευκρινίσει ότι απαιτούνται «πολλά βήματα» προτού αποφασίσει
να προβεί στην πώληση των αεροπλάνων.
• Το έργο του Μίλερ δεν ανέβηκε ποτέ στο θέατρο και περιέπεσε στη
λήθη, ωσότου ενδιαφέρθηκε γι’ αυτό ο σκηνοθέτης Σον Τέρνερ.
• «Δεν θα φάμε ώσπου να ανοίξουν τα σύνορα».
• Μεξικό: Δήμαρχος δολοφονήθηκε μία μέρα αφού ανέλαβε
καθήκοντα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου