Ειρωνεία δραματική-επική: Ειρωνεία γενικά σημαίνει την αντίθεση ανάμεσα σε κάτι που φαίνεται και σε κάτι που πραγματικά συμβαίνει. Πολλές φορές κάποιος ήρωας αγνοεί κάτι που άλλοι ήρωες του έργου ή οι αναγνώστες -ακροατές γνωρίζουν.
Αφηγηματικές τεχνικές: ο ποιητής εναλλάσσει την περιγραφή,(απεικόνιση ή αναπαράσταση αντικειμένων, φαινομένων, προσώπων, συναισθημάτων, καταστάσεων), την τριτοπρόσωπη αφήγηση(διηγείται ο ίδιος σε γ’ πρόσωπο-παντογνώστης αφηγητής) [= περιγραφική αφήγηση] και την πρωτοπρόσωπη δραματική αφήγηση(οι ήρωες του έργου κάνουν διάλογο ή μονόλογο σε α’ πρόσωπο).
Ηθικό σχήμα:
Άτη : τύφλωση του ανθρώπινου νου
| Ύβρη : αλαζονεία, ασέβεια, υπέρβαση των ορίων απ’ τον άνθρωπο ,ασεβής ανθρώπινη συμπεριφορά απέναντι στους θεούς και τους θεϊκούς νόμους
|
Νέμεση : θεϊκή οργή για την ανθρώπινη ύβρη |
Τίση : τιμωρία του ανθρώπου για την ύβρη που διέπραξε |
in medias res(= στο μέσο των πραγμάτων ):είναι ένας τρόπος με τον οποίο αναπτύσσεται μια αφήγηση ,σύμφωνα με τον οποίο επιλέγεται ως αρχή κάποιο σημείο μιας ιστορίας (συνήθως στη μέση ) και στην πορεία της αφήγησης διαμορφώνονται συνθήκες κατάλληλες, ώστε να αναφερθούν και όσα προηγήθηκαν. Σκοπός της χρήσης αυτής της τεχνικής είναι να προκαλέσει το ενδιαφέρον και την προσοχή του ακροατή ή αναγνώστη.
Προοικονομία : O Όμηρος προετοιμάζει συχνά τους ακροατές του για όσα θα ακολουθήσουν με διάφορους τρόπους: άλλοτε : α) προγραμματίζει τη δράση, άλλοτε β)προειδοποιεί για την εξέλιξη της δράσης και άλλοτε γ) προϊδεάζει απλώς για την τύχη ορισμένων ηρώων.
H συστηματική αυτή προετοιμασία για τα επόμενα λέγεται προοικονομία.
Ανθρωποκεντρισμός: Η νίκη του έξυπνου, πολυμήχανου και θαρραλέου Οδυσσέα στην αναμέτρησή του με
τον πελώριο και δυνατό Πολύφημο αναδεικνύει τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της
Οδύσσειας και τονίζει το ότι ο άνθρωπος μπορεί να πετύχει τα πάντα στηριζόμενος
στις πνευματικές και ψυχικές του ικανότητες.
Αναμέτρηση Οδυσσέα – Πολύφημου: Σ’ αυτό τον προπολιτισμικό κόσμο εισβάλλει
ο πολιτισμένος ήρωας που θέλει να τον φέρει στο επίπεδο του δικού του πολιτισμού:
Ο Οδυσσέας διεκδικεί τα δικαιώματα του ικέτη και του ξένου – ο Κύκλωπας δεν ξέρει
από ηθικές αξίες
Θεωρεί κακούργημα την ανθρωποφαγία – ο Κύκλωπας όμως συνηθίζει να τρώει
ανθρώπινο κρέας όπως πίνει γάλα
Άτη, ύβρη, νέμεση, τίση: Η υβριστική συμπεριφορά του Πολύφημου, που είδαμε πιο πάνω (ύβρις) προκάλεσε
την οργή των θεών και την τιμωρία του με την τύφλωσή του (νέμεσις, τίσις). Έτσι
επιβεβαιώθηκε για άλλη μια φορά το σχήμα που υπάρχει συχνά στα κείμενα της
αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
Προοικονομία: Α) στ. 253-254 : Ο Οδυσσέας λέει ότι θα ήταν συμφερότερο να άκουγε τους
συντρόφους του και να έφευγαν από τη σπηλιά. Έτσι προετοιμαζόμαστε να ακούσουμε
τις περιπέτειες που θα ακολουθήσουν μόλις εμφανιστεί ο Κύκλωπας.
Β) στ. 300-304 : η αλαζονική στάση του Πολύφημου (ΥΒΡΙΣ) προαναγγέλλει την
τιμωρία του (ΝΕΜΕΣΙΣ)
Γ) στ. 503-506 : τα λόγια του Κύκλωπα προοικονομούν τα βάσανα που θα περάσει ο
Οδυσσέας.
Επική ειρωνεία: Α) στ. 314-316 : Ο Οδυσσέας λέει στον Πολύφημο ότι το καράβι του έχει καταστραφεί
και πως τάχα δεν έχει άλλους συντρόφους, ενώ εμείς ξέρουμε πως αυτό είναι ψέμα.
Β) στ. 393-396 : ο Πολύφημος πίνει με ευχαρίστηση το κρασί που του προσφέρει ο
Οδυσσέας, ενώ εμείς γνωρίζουμε πως η προσφορά του κρασιού ήταν μέρος του σχεδίου
της τύφλωσης του Κύκλωπα.
Γ) στ. 409-410 : Ο Οδυσσέας λέει στον Πολύφημο ότι ονομάζεται Ούτις, ενώ εμείς
ξέρουμε ότι αυτό είναι ψέμα.
Τεχνικές αφήγησης: Α) αναδρομική αφήγηση (flash back) : Ο Όμηρος είχε ξεκινήσει την αφήγηση της
Οδύσσειας από τη μέση (in medias res), μετά από υπόδειξη της Μούσας. Από τη
ραψωδία ι ως τη ραψωδία μ, ο Οδυσσέας αφηγείται τις περιπέτειές του από τη στιγμή
που έφυγε από την Τροία ως τη στιγμή που έφτασε στο νησί της Καλυψώς.
Β) πρωτοπρόσωπη αφήγηση : ο Οδυσσέας αφηγείται τις περιπέτειές του, κάτι που
κάνει την αφήγηση πιο δραματική.
ΕΡΓΑΣΙΕΣ
Ποιες πληροφορίες δίνει ο Οδυσσέας για τον εαυτό του και την πατρίδα του ,στην
αρχή του λόγου προς τον Αλκίνοο;
Υπογράμμισε την απάντηση και στα αρχαία ελληνικά.
|
Γυρνώντας τότε ο πολυμήχανος του μίλησε Οδυσσέας·«Αλκίνοε, βασιλιά περίλαμπρε, μες στο λαό σου ο πρώτος,
………………Μα τ΄ όνομά μου πρώτα ακούσετε,για να το
ξέρετε όλοι·
|
Τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·«Ἀλκίνοε κρεῖον, πάντων ἀριδείκετε λαῶν,
…………………νῦν δ' ὄνομα πρῶτον μυθήσομαι, ὄφρα καὶ ὑμεῖς εἴδετ',
|
|
Είμαι ο Οδυσσέας, ο γιος του αντρόκαρδου Λαέρτη· ο
κόσμος όλος
ξέρει τους δόλους μου, κι η δόξα μου ψηλά στα
ουράνια φτάνει!Πατρίδα μου είν΄ η Ιθάκη η ξέφαντη,με το
καμαρωμένοτο Νήριτο, το φυλλοσούσουρο βουνό της,κι ένα γύρο
νησιά πολλά προβάλλουν,όλα τους κοντά κοντά βαλμένα,η Σάμη, η δασωμένη Ζάκυθο και το Δουλίχιο.
|
εἴμ' Ὀδυσεὺς Λαερτιάδης, ὃς πᾶσι δόλοισιν
ἀνθρώποισι μέλω, καί μευ κλέος οὐρανὸν ἵκει.
ναιετάω δ' Ἰθάκην εὐδείελον· ἐν δ' ὄρος αὐτῇ,
Νήριτον εἰνοσίφυλλον, ἀριπρεπές· ἀμφὶ δὲ νῆσοι
πολλαὶ ναιετάουσι μάλα σχεδὸν ἀλλήλῃσι,
Δουλίχιόν τε Σάμη τε καὶ ὑλήεσσα Ζάκυνθος.
|
|
κι είναι η Ιθάκη χαμηλή, στο πέλαγο
ψηλά ψηλά, στη δύση, μα τ΄ άλλα αλάργα στου ήλιου βρίσκουνται
και στης αυγής τα μέρη.Πετραδερό νησί, μα ασύγκριτη λεβεντομάνα, κι ούτε άλλο στον κόσμο εγώ γλυκύτερο μπορώ να δω
απ΄ τη γη μου.
Η Καλυψώ, η θεά η πανέμνοστη,στις βαθουλές σπηλιές της μου αντίσκοφτε το δρόμο, θέλοντας να με
κρατήσει γι΄ άντρα.
|
αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται
πρὸς ζόφον, αἱ δέ τ' ἄνευθε πρὸς ἠῶ τ' ἠέλιόν τε,
τρηχεῖ', ἀλλ' ἀγαθὴ κουροτρόφος· οὔ τι ἐγώ γε
ἧς γαίης δύναμαι γλυκερώτερον ἄλλο ἰδέσθαι.
ἦ μέν μ' αὐτόθ' ἔρυκε Καλυψώ, δῖα θεάων,
ἐν σπέεσι γλαφυροῖσι, λιλαιομένη πόσιν εἶναι·
|
|
|
Τι είναι ο εγκιβωτισμός;
Βάλε τις στάσεις στο ταξίδι του Οδυσσέα στη σωστή σειρά!!!!
https://filologosab.blogspot.com/2020/05/blog-post_6.html
Διάβασε τον ορισμό. Mε τον όρο εγκιβωτισμός εννοούμε
τη μετακίνηση μιας μεγάλης ενότητας από την αρχή στη μέση μιας ιστορίας, με τη
μορφή της αναδρομικής διήγησης σε πρώτο πρόσωπο.
Oι δεκάχρονες περιπέτειες του Oδυσσέα, δηλαδή, δεν δίνονται με χρονολογική
σειρά, αλλά παρουσιάζονται ζωντανές οι τελευταίες 41 μέρες του νόστου και με
την τεχνική του εγκιβωτισμού εντάσσονται στις δυο νύχτες των Φαιάκων οι δύο
προγενέστερες περίοδοι
Πώς ξεκινάει τον
εγκιβωτισμό ο Οδυσσέας; Βρες το και στα αρχαία ελληνικά.
|
Άκουσε τώρα το πολυπαθο του
γυρισμου ταξίδι
που μου ΄χε ο Δίας ορίσει, ως άφηνα της Τροίας τη χώρα πίσω:
Από του Ιλίου τα μέρη μ΄ έριξαν στους Κίκονες οι ανέμοι,
στην Ίσμαρο· κι εγώ την πάτησα και σκότωσα τους άντρες,
κι όσα απ΄ το κάστρο τους κουρσέψαμε — γυναίκες, βιος περίσσιο —
μοιρασιά εγίναν, να ΄χει φεύγοντας καθένας το δικό του.
Και τότε εγώ μιαν ώρα αρχύτερα να φύγουμε ζητούσα,
όμως εκείνοι οι τρισανέμυαλοι δε θέλαν να μ΄ ακούσουν.
|
εἰ δ' ἄγε τοι καὶ νόστον ἐμὸν
πολυκηδέ' ἐνίσπω,
ὅν μοι Ζεὺς ἐφέηκεν ἀπὸ Τροίηθεν ἰόντι.
Ἰλιόθεν με φέρων ἄνεμος
Κικόνεσσι πέλασσεν,
Ἰσμάρῳ· ἔνθα δ' ἐγὼ πόλιν ἔπραθον, ὤλεσα δ' αὐτούς.
ἐκ πόλιος δ' ἀλόχους καὶ κτήματα πολλὰ λαβόντες
δασσάμεθ', ὡς μή τίς μοι ἀτεμβόμενος κίοι ἴσης.
ἔνθ' ἦ τοι μὲν ἐγὼ διερῷ ποδὶ φευγέμεν ἡμέας
ἠνώγεα, τοὶ δὲ μέγα νήπιοι οὐκ ἐπίθοντο
|
Δες το βίντεο!
https://www.youtube.com/watch?v=_0H0iEYlAEI
Ποια όπλα διέθεταν στη μεταξύ τους αναμέτρηση ο Oδυσσέας κι
ο Πολύφημος και ποιο υπερίσχυσε; Υπογράμμισε στα α.ε και στα ν.ε τα σημεία που
φαίνεται η ευφυία /μῆτις του Οδυσσέα!!!
μῆτις : https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddel-scott/search.html?lq=%CE%BC%CE%B7%CF%84%CE%B9%CF%82
|
καὶ
τότ' ἐγὼ Κύκλωπα προσηύδων ἄγχι παραστάς,
κισσύβιον μετὰ χερσὶν ἔχων μέλανος οἴνοιο·
«Κύκλωψ, τῆ, πίε οἶνον, ἐπεὶ φάγες ἀνδρόμεα κρέα,
ὄφρ' εἰδῇς, οἷόν τι ποτὸν τόδε νηῦς ἐκεκεύθειἡμετέρη· ………….
ὣς ἐφάμην,
ὁ δὲ δέκτο καὶ ἔκπιεν· ἥσατο δ' αἰνῶς
ἡδὺ ποτὸν πίνων καί μ' ᾔτεε δεύτερον αὖτις·
«δός μοι ἔτι πρόφρων καί μοι τεὸν οὔνομα εἰπὲ
αὐτίκα νῦν, ἵνα τοι δῶ ξείνιον, ᾧ κε σὺ χαίρῃς.
ὣς ἔφατ'· αὐτάρ οἱ αὖτις ἐγὼ
πόρον αἴθοπα οἶνον·
τρὶς μὲν ἔδωκα φέρων, τρὶς δ' ἔκπιεν ἀφραδίῃσιν.
αὐτὰρ ἐπεὶ Κύκλωπα περὶ φρένας ἤλυθεν οἶνος,
καὶ τότε δή μιν ἔπεσσι προσηύδων μειλιχίοισι·
«Κύκλωψ, εἰρωτᾷς μ' ὄνομα κλυτόν; αὐτὰρ ἐγώ τοι
ἐξερέω· σὺ δέ μοι δὸς ξείνιον, ὥς περ ὑπέστης.
Οὖτις ἐμοί γ' ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι
μήτηρ ἠδὲ πατὴρ ἠδ' ἄλλοι πάντες ἑταῖροι.»
|
Tότε κι εγώ, από πολύ κοντά,
προσφώνησα τον Kύκλωπα,
στο χέρι μου κρατώντας μια γαβάθα μαύρο κρασί: "Kύκλωπα, να, πιες το
κρασί, τώρα που χόρτασες κρέας ανθρώπινο·
να δεις και μόνος σου τι θείο
ποτό έχει κρυμμένο / το δικό μας το καράβι. [...]"
Tου μίλησα, κι αυτός το κέρασμά
μου δέχτηκε, το ρούφηξε μεμιάς, ένιωσε φοβερή ηδονή πίνοντας το γλυκό
κρασί, μου ζήτησε και δεύτερο: "Aν είσαι εντάξει, δώσ' μου κι άλλο, πες μου και το όνομά σουτώρα εδώ, αν θες να σου χαρίσω
δώρο φιλόξενο [...]."
Δεν
πρόλαβε να το ζητήσει, κι εγώ του ξαναδίνω κρασί φλογάτο·του φέρνω τρεις φορές να πιει,
το πίνει και τις τρεις [...]. Kαι μόνο όταν πια του ανέβηκε
του Kύκλωπα στα φρένα το κρασί,γύρισα προς το μέρος του,
μιλώντας μελιστάλακτα: "Kύκλωπα, με ρωτάς το ξακουστό μου
τ' όνομα· λοιπόν κι εγώθα σου το φανερώσω· όμως κι εσύ
δώσε δώρο φιλόξενο,όπως το υποσχέθηκες.
Oύτις το όνομά μου, με φωνάζουν
Oύτινμάνα, πατέρας κι όλοι οι άλλοι
φίλοι.
|
|
|
|
|
Κύκλωψ δὲ στενάχων τε καὶ ὠδίνων
ὀδύνῃσι,
χερσὶ ψηλαφόων, ἀπὸ μὲν λίθον εἷλε θυράων,
αὐτὸς δ' εἰνὶ θύρῃσι καθέζετο χεῖρε πετάσσας,
εἴ τινά που μετ' ὄεσσι λάβοι στείχοντα θύραζε·
οὕτω γάρ πού μ' ἤλπετ' ἐνὶ φρεσὶ νήπιον εἶναι.
αὐτὰρ ἐγὼ βούλευον, ὅπως ὄχ' ἄριστα γένοιτο,
εἴ τιν' ἑταίροισιν θανάτου λύσιν ἠδ' ἐμοὶ αὐτῷ
εὑροίμην· πάντας δὲ δόλους καὶ μῆτιν ὕφαινον,
ὥς τε περὶ ψυχῆς· μέγα γὰρ κακὸν ἐγγύθεν ἦεν.
|
Ωστόσο ο Κύκλωπας,
μουγκρίζοντας, βογγώντας απ΄ τους πόνους,
ψαχουλευτά ως την πόρτα τράβηξε και κύλησε το βράχο,
κι ατός του μπρος στην πόρτα εκάθισε με διάπλατα τα χέρια,
μήπως κανέναν πιάσει, ως θα ΄βγαινε μαζί με το κοπάδι·
για τόσο με περνούσε ανέμυαλο!
Μα εμένα ο νους μου κιόλας
πήρε και δούλευε, τα πράματα δεξιά πώς θα ΄βγουν όλα,
αν δρόμο θα ΄βρισκα τους συντρόφους και μένα να γλιτώσω
απ΄ το χαμό, και δόλους ύφαινα λογής λογής και τέχνες·
|
Μῆλον: https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddel-scott/search.html?lq=%CE%BC%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%BD
Νήπιος https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddel-scott/search.html?lq=%CE%BD%CE%B7%CF%80%CE%B9%CE%BF%CF%82
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου