Ουσιαστικά β΄ κλίσης - Κανόνες τονισμού Αρχαία Α Γυμνασίου (Θεωρία –Ασκήσεις)

Ουσιαστικά Β Κλίσης  (Θεωρία –Ασκήσεις)

Δες και αυτό:

                                     Άρθρα- Ουσιαστικά β κλίσης . Νέα προγράμματα σπουδών.

https://filologosab.blogspot.com/2022/10/blog-post_31.html

 Η  β κλίση  έχει

 αρσενικά και θηλυκά που λήγουν σε -ος

  και ουδέτερα που λήγουν σε -ον.

Οι καταλήξεις τους είναι: 

 

	αρσενικό και θηλυκό		ουδέτερο
	ενικός	πληθυντικός	ενικός	πληθυντικός
Ονομαστική	-ος	-οι	-ον	-α
Γενική	-ου	-ων	-ου	-ων
Δοτική	-ῳ	-οις	-ῳ	-οις
Αιτιατική	-ον	-ους	-ον	-α
Κλητική	-ε	-οι	-ον	-α

Κλίση ουσιαστικών

Αρσενικά και Θηλυκά

  

Ενικός αριθμός
ον.	ὁ	ἄνθρωπ-ος	ἀγρὸς	ἡ	νῆσος	ὁδὸς
γεν.	τοῦ	ἀνθρώπ-ου	ἀγροῦ	τῆς	νήσου	ὁδοῦ
δοτ.	τῷ	ἀνθρώπ-ῳ	ἀγρῷ	τῇ	νήσῳ	ὁδῷ
αιτ.	τὸν	ἄνθρωπ-ον	ἀγρὸν	τὴν	νῆσον	ὁδὸν
κλ.	(ὦ)	ἄνθρωπ-ε	ἀγρὲ	(ὦ)	νῆσε	ὁδὲ
Πληθυντικός αριθμός
ον.	οἱ	ἄνθρωπ-οι	ἀγροὶ	αἱ	νῆσοι	ὁδοὶ
γεν.	τῶν	ἀνθρώπ-ων	ἀγρῶν	τῶν	νήσων	ὁδῶν
δοτ.	τοῖς	ἀνθρώπ-οις	ἀγροῖς	ταῖς	νήσοις	ὁδοῖς
αιτ.	τοὺς	ἀνθρώπ-ους	ἀγροὺς	τὰς	νήσους	ὁδοὺς
κλ.	(ὦ)	ἄνθρωπ-οι	ἀγροὶ	(ὦ)	νῆσοι	ὁδοὶ

Ουδέτερα

Ενικός αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
τὸ    δῶρ-ον τοῦ    δώρ-ου τῷ    δώρ-ῳ τό δῶρ-ον (ὦ)  δῶρ-ον		τὰ   δῶρ-α τῶν   δώρ-ων τοῖς δώρ-οις τὰ  δῶρ-α (ὦ)  δῶρ-α

Από τα ουσιαστικά της β' κλίσης:  

 1) Τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν σε όλες τις πτώσεις τις ίδιες καταλήξεις (και τα ξεχωρίζουμε μόνο από το άρθρο).

2) Η κατάληξη α των ουδετέρων βραχύχρονη: τὰ μῆλᾰ, τὸ σῶμᾰ, τὰ σώματᾰ, τὰ γενναῖᾰ, ἐκεῖνᾰ, τὰ τιμῶντᾰ.

Γενικοί κανόνες τονισμού

Κάθε βραχύχρονη συλλαβή, όταν τονίζεται, παίρνει πάντοτε οξεία: νέφος, τόπος, ἀγαθός

Όταν μια λέξη τονίζεται στην προπαραλήγουσα, ισχύει:

1)  Όταν η λήγουσα είναι μακρόχρονη, η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται και ο τόνος κατεβαίνει στην παραλήγουσα : ἡ βασίλισσα, αλλά) τῆς βασιλίσσης

2) Η προπαραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει πάντοτε οξεία: τιμώμεθα, παρήγορος, πείθομαι.

Όταν μια λέξη τονίζεται στην παραλήγουσα, ισχύει:

1) Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει οξεία εμπρός από μακρόχρονη λήγουσα: θήκη, κώμη,

2) Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει περισπωμένη εμπρός από βραχύχρονη λήγουσα: κῆπος, χῶρος,

Όταν μια λέξη τονίζεται στη λήγουσα, ισχύει:

Η μακροκατάληκτη γενική και δοτική όταν τονίζεται στη λήγουσα, παίρνει περισπωμένη:

τοῦ ποιητοῦ, τῷ ποιητῇ· τῶν ποιητῶν,

ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1) Να κλίνεις τα ουσιαστικά:

Ενικός αριθμός
ὁ   οἶνος	ὁ κίνδῡνος (υ =μακρό)	ἡ     κάμηλος	τό    ποτήριον
Πληθυντικός αριθμός

2)  Να βάλετε τα ουσιαστικά στις κατάλληλες πτώσεις

 

 τῷ __________ (ὁ υἱός)

 αἱ __________ (ἡ ψῆφος)

τοῖς __________ (ὁ στρατηγός)

 τὸν __________ (ὁ καρπός)

 τῶν __________ (ὁ ἵππος)

τὴν __________ (ἡ κάμηλος)

τοὺς __________ (ὁ ἱατρός)

 τὰς __________ (ἡ ὁδός)

  τοῦ __________ (ὁ ἥλιος)

(ὦ) __________ (ὁ δοῦλος)

τῇ __________ (ἡ ὁδός)

τῆς __________ (ἡ ἔλαφος)

 τὰ __________ (τὸ δῶρον)

 

τοῖς __________ (τὸ μῆλον)

 

 

3)     Να γράψετε στην κατάλληλη πτώση τις λέξεις της παρένθεσης:

 

Τοῖς …………………. (ὁ λόγος) τῶν φίλων ἀεὶ πιστεύομεν.

 Οἱ ἄπιστοι …………………. (ὁ φίλος) οὐ μετέχουσι τοῦ …………………. (ὁ κίνδυνος).

 Τοὺς ………………….(ὁ τρόπος ) τῶν ἀνθρώπων γιγνώσκετε.

Τῷ …………………. (ὁ θεός) πιστεύουσιν.

Ὦ …………………. (ὁ φίλος), ὁ θεὸς τοὺς ἀγαθοὺς …………………. (ὁ ἄνθρωπος) οὐ λείπει.

Πολλοὶ ἄνθρωποι τῷ …………………. (ὁ πλοῦτος) μᾶλλον ἤ τῷ …………………. (ὁ θεός) πιστεύουσιν.

 

4)   Να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται.

τὸ μυστήριον : δοτική ενικού                           

ἡ ἄμπελος     : γενική ενικού                            

ὁ μόλυβδος    : γενική πληθυντικού               

ἡ διάλεκτος   : δοτική ενικού                           

ἡ βάσανος     : αιτιατική πληθυντικού       

ὁ κίνδυνος     : δοτική ενικού                          

ἡ πλίνθος      : αιτιατική πληθυντικού       

ὁ μάγος          : κλητική ενικού

ἡ νῆσος      :  αιτιατική ενικού

ὁ ἐχθρός :     γενική πληθυντικού

τό σῦκον :     δοτική πληθυντικού

ἡ ὁδός  :        γενική ενικού

ὁ σπόρος:      αιτιατική ενικού

τό ποτήριον: δοτική ενικού

ὁ ὕμνος : ονομαστική πληθυντικού

τό ἄστρον : τη δοτική πληθυντικού

Ας παίξουμε λίγο!

https://wayground.com/admin/quiz/63640bcced7107001d17ee20/b-klish-13?source=user-activities&page=user-activities

Ασκήσεις από το:

http://users.sch.gr/panosloupasis/

Συνηρημένα:

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/eisodos.htm

 

δευτερόκλιτα συνηρημένα ουσιαστικά

 

Δευτερόκλιτα συνηρημένα λέγονται τα ουσιαστικά της δεύτερης κλίσης που πριν από το χαρακτήρα -ο του θέματος έχουν άλλο ο ή ε με το οποίο συναιρούνται σε όλες τις πτώσεις.

 

	θ. ἔκπλοο- = ἔκπλου-	θ. πλοο- = πλου-		θ. ὀστεο- = ὀστου-
ὁ τοῦ τῷ τὸν ὦ	ἔκπλους ἔκπλου ἔκπλῳ ἔκπλουν ἔκπλου	πλοῦς πλοῦ πλῷ πλοῦν πλοῦ	τὸ τοῦ τῷ τὸ ὦ	ὀστοῦν ὀστοῦ ὀστῷ ὀστοῦν ὀστοῦν
οἱ τῶν τοῖς τοὺς ὦ	ἔκπλοι ἔκπλων ἔκπλοις ἔκπλους ἔκπλοι	πλοῖ πλῶν πλοῖς πλοῦς πλοῖ	τὰ τῶν τοῖς τὰ ὦ	ὀστᾶ ὀστῶν ὀστοῖς ὀστᾶ ὀστᾶ

 

Κατά το ἔκπλους κλίνονται: ὁ ἀπόπλους, περίπλους, κατάπλους, ἔκρους (= εκροή), χειμάρρους (= χείμαρρος), τα κύρια ονόματα Πειρίθους, Πάνθους κτλ., καθώς και το θηλ. ἡ πρόχους (= υδρία, λαγήνι).

Κατά το πλοῦς κλίνονται: ὁ θροῦς (= θόρυβος), νοῦς, πνοῦς (= πνοή), ῥοῦς (= ρεύμα), χνοῦς (= χνούδι), χοῦς (= χώμα) κτλ., καθώς και τα σε (-εος) -ους συγγενικά (ἀδελφιδέος) ἀδελφιδοῦς (= ανεψιός), (ἀνεψιαδέος) ἀνεψιαδοῦς (= γιος του πρώτου εξαδέρφου ή της πρώτης εξαδέρφης), (θυγατριδέος) θυγατριδοῦς (= γιος της θυγατέρας) κτλ.

Κατά το ὀστοῦν κλίνεται το (κάνεον) κανοῦν (= κάνιστρο).

 

Παρατηρήσεις
• Τα φωνήεντα ο και ε των συνηρημένων δευτερόκλιτων συναιρούνται σε ου όταν ακολουθεί αμέσως ύστερα απ' αυτά ο χαρακτήρας ο, αλλιώς χάνονται κατά τη συναίρεση. Έτσι οι καταλήξεις των συνηρημένων διαφέρουν μόνο στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού.
• Όλες οι πτώσεις των συνηρημένων τονίζονται πάντα στην ίδια συλλαβή, στην οποία τονίζεται η ονομαστική του ενικού.

 

                                                         αττικόκλιτα ουσιαστικά

 

Αττικόκλιτα λέγονται τα ουσιαστικά της δεύτερης κλίσης που λήγουν σε ε ως και -ων και συνηθίζονταν κυρίως στην αττική διάλεκτο. Η κλίση τους λέγεται αττική δεύτερη κλίση.

  

	θ. πρόνεω-	θ. λεω-		θ. ἅλω-		θ. ἀνωγεω-
ὁ τοῦ τῷ τὸν ὦ	πρόνε-ως πρόνε-ω πρόνε-ῳ πρόνε-ων πρόνε-ως	λε-ώς λε-ώ λε-ῴ λε-ών λε-ώς	ἡ τῆς τῇ τὴν ὦ	ἅλ-ως ἅλ-ω ἅλ-ῳ ἅλ-ω(ν) ἅλ-ως	τὸ τοῦ τῷ τὸ ὦ	ἀνώγε-ων ἀνώγε-ω ἀνώγε-ῳ ἀνώγε-ων ἀνώγε-ων
οἱ τῶν τοῖς τοὺς ὦ	πρόνε-ῳ πρόνε-ων πρόνε-ῳς πρόνε-ως πρόνε-ῳ	λε-ῴ λε-ών λε-ῴς λε-ώς λε-ῴ	αἱ τῶν ταῖς τὰς ὦ	ἅλ-ῳ ἅλ-ων ἅλ-ῳς ἅλ-ως ἅλ-ῳ	τὰ τῶν τοῖς τὰ ὦ	ἀνώγε-ω ἀνώγε-ων ἀνώγε-ῳς ἀνώγε-ω ἀνώγε-ω

 

Κατά το ὁ πρόνεως (= πρόναος) κλίνονται τα κύρια ονόματα Ἀνδρόγεως, Βριάρεως, Δεξίλεως, Μενέλεως, Τυνδάρεως κ.ά.

Κατά το ὁ λεώς (= λαός) κλίνονται: ὁ νεὼς (= ναός), ὁ λαγὼς και λαγῶς, ὁ ταῶς (= παγόνι), ἡ Κῶς κ.ά.

Κατά το ἡ ἅλως (= το αλώνι) κλίνονται: ὁ κάλως (= χοντρό σκοινί), ἡ ἕως (= αυγή), ὁ Ἄθως, ἡ Κέως, ἡ Τέως, ὁ Μίνως κ.ά.

Κατά το ουδέτ. ἀνώγεων κλίνονται μόνον ουδέτερα επίθετα.

 

Παρατηρήσεις
Τα αττικόκλιτα ουσιαστικά διατηρούν στις καταλήξεις όλων των πτώσεων το -ω της ονομαστικής. Αυτό το -ω έχει υπογεγραμμένη όπου η αντίστοιχη κατάληξη των δευτερόκλιτων έχει ι, π.χ. ὁ λαός - λεώς, οἱ λαοί - λεῴ, τοῖς λαοῖς - λεῴς, ὦ λαοί - λεῴ.
Διατηρούν σ΄ όλες τις πτώσεις τον ίδιο τόνο και στην ίδια συλλαβή που έχει η ονομαστική του ενικού.
Η κλητική είναι όμοια με την ονομαστική.
Μερικά σχηματίζουν την αιτιατική του ενικού χωρίς το τελικό ν, π.χ. τὴν ἄλω, τὴν Κῶ, τόν Μίνω (σύμφωνα με την γ' κλίση).